4 nguyên lí định hình tương lai CNTT

1. Phần mềm thống trị thế giới

Trong bài viết đăng trên Wall Street Journal năm 2011, nhà đồng sáng lập hãng Netscape Marc Andreessen đã chỉ ra rằng phần mềm đang làm biến đổi tất cả ngành nghề, từ ngành công nghiệp giải trí phim ảnh, âm nhạc, đến cả các ngành đã định hình như vận chuyển, bán lẻ.

Khi ấy, thông điệp của Andreessen chính là phần mềm hiện giữ vai trò thành phần trung tâm của mọi giải pháp, do đó mọi công ty cần tập trung vào phần mềm như là vũ khí chiến lược.

Câu “phần mềm thống trị thế giới” đã trở thành câu cửa miệng của nhiều người. Gần đây có thêm câu “Đừng để bị Uber” cảnh báo doanh nghiệp có thể bị lật đổ bởi một công ty khởi nghiệp ở Silicon Valley được hỗ trợ bởi nguồn vốn đầu tư mạo hiểm vô tận.

Thực tế, phần mềm thống trị thế giới đã trở thành câu nói bóng bẩy được dùng dễ dãi mô tả sự thay đổi đang diễn ra, nhưng việc dùng nó thường xuyên làm giảm đi ý nghĩa của bản chất vấn đề: Việc chuyển sang số hóa đang tác động đến tất cả các ngành nghề, bất lợi cho các công ty đương thời.

Một phần vì các sản phẩm hoặc quy trình đang dùng đòi hỏi đầu tư hay nỗ lực rất lớn để thay thế bằng giải pháp số hóa. Đáng chú ý hơn, các công ty nhỏ, không bị cản trở bởi các hoạt động gắn với những giải pháp cũ kỹ lạc hậu, có thể thay đổi tư duy về chuỗi giá trị khách hàng và tái cấu trúc để cung cấp dịch vụ hiệu quả hơn.

Thách thức chính đối với các công ty đó là cơ sở hạ tầng và các giải pháp hiện thời của họ, vốn được phát triển như là thành phần quan trọng tạo nên sự khác biệt và lợi thế cạnh tranh, giờ là xiềng xích hạn chế khả năng hưởng ứng cuộc cách mạng phần mềm.

Ví dụ, Walmart từng tận dụng năng lực của chính mình để xây các cửa hàng đồ sộ hòng đạt được lợi thế cạnh tranh trong ngành.

Tuy nhiên giờ đây thì những bất động sản đắt đỏ của Walmart (chí ít tại Mỹ) vắng tanh khi người tiêu dùng dần chuyển sang mua hàng trực tuyến. Ngay cả khi Walmart muốn tích cực chuyển sang thương mại điện tử thì cũng bị mắc kẹt với cơ sở hạ tầng bán lẻ tốn kém.

Khó thấy hơn, nhưng tệ hơn, nhiều nhà quản lý tài năng của Walmart chỉ có kinh nghiệm trong việc quản lý số lượng lớn các cửa hàng “vật lý

” và chuỗi cung ứng hàng hóa cho chúng. Nói cách khác, còn có vấn đề kỹ năng cũng như một chuỗi giá trị không phù hợp.

Những gì chúng ta sẽ chứng kiến trong thập kỷ tiếp theo là giống với cuộc cách mạng sản xuất hàng loạt dùng dây chuyền lắp ráp. Bất kỳ công ty nào muốn phục vụ thị trường đại chúng đều phải tìm cách tự động hóa sản xuất; những công ty không thể hoặc không có đủ vốn để thực hiện việc này sẽ phải thu hẹp sản xuất.

Điều khác biệt hiện nay là phần mềm đóng vai trò trung tâm sẽ tác động đến mọi ngành nghề và mọi công ty. Hầu hết đều không chuẩn bị trước, và nhiều công ty sẽ không thể thực hiện những bước thay đổi lớn để trở thành một công ty phần mềm.

2. Nguồn mở chi phối CNTT

Trong việc tái cấu trúc, hay nói cho hoa mỹ hơn là “mềm hóa” toàn bộ nền kinh tế, người ta dễ bỏ quên thay đổi quan trọng diễn ra trong chính lĩnh vực của mình. Việc chuyển sang một thế giới mới với phần mềm là trung tâm sẽ làm lợi rất nhiều cho các công ty công nghệ lớn, nhưng bản thân họ cũng đang gặp rắc rối. Thay vì gặt hái những lợi ích của việc mọi người khác buộc phải tập trung vào công nghệ, các nhà công ty công nghệ lại phải “chịu đau” trong việc chuyển đổi sang phần mềm.

Có một ví dụ sinh động cho luận cứ trên, đó là IBM đã phải chịu sụt giảm doanh thu 15 quý liên tiếp.

Dell và EMC chuẩn bị sáp nhập (hợp nhất là phản ứng cổ điển đối phó với tình trạng khó khăn về tài chính). BMC và Informatica thì phải thay đổi thành phần cổ đông (một phản ứng cổ điển đối với triển vọng kém).

Tại sao điều tưởng chừng như niềm mơ ước đối với công ty công nghệ lại biến thành cơn ác mộng? Câu trả lời là hai từ: nguồn mở.

Đơn giản, nguồn mở đang trở thành hàng hóa, và các nhà cung cấp đang mắc phải cấu trúc chi phí không phù hợp với thực tế mới.